dolar amerykański(USD): 3,0895




Warning: curl_setopt() function.curl-setopt: CURLOPT_FOLLOWLOCATION cannot be activated when in safe_mode or an open_basedir is set in /home/admin/domains/ciagnik.net/public_html/wiki.php on line 273
Bagdad – Wikipedia, wolna encyklopedia

Bagdad

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy stolicy Iraku. Zobacz też: inne znaczenia słów Bagdad i Baghdad.

Na mapach: 33°20'N 44°23'E / 33.333, 44.383

Bagdad
بغداد
Państwo Irak Irak
Prowincja Bagdad
prezydent Sabir al-Isawi
Powierzchnia 204,2 km²
Położenie 33° 20' N
44° 23' E
Wysokość 44 m n.p.m.
Ludność (2005)
• liczba ludności
• aglomeracja

5 672 516

ok. 8 000 000
Miasta partnerskie Egipt Kair, Egipt
Jordania Amman, Jordania
Syria Damaszek, Syria
Liban Bejrut, Liban
Zjednoczone Emiraty Arabskie Dubaj, Zjednoczone Emiraty Arabskie
Jemen Sana, Jemen
Położenie na mapie Iraku
"Tło mapy lokalizacyjnej, z zaznaczonymi granicami"
"Bagdadبغداد"
Bagdad
بغداد
Położenie na mapie
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Bagdad w Wikisłowniku
Bagdad - Bank Centralny (czerwiec 2003)

Bagdad (arab. بغداد = Baghdād) – stolica Iraku; liczba mieszkańców wynosi ponad 7 mln. Położony na zachodnim brzegu Tygrysu jest jednym z największych miast na Bliskim Wschodzie.

Spis treści

edytuj Historia

Bagdad został założony w 762 roku przez drugiego kalifa z dynastii Abbasydów, Al-Mansura. Zgodnie z intencją założyciela miał być stolicą dynastii Abbasydów i zastąpić dotychczasową siedzibę kalifa, Al-Kufę. Przenosiny były podyktowane zagrożeniem ze strony ugrupowań szyickich i podbitej ludności. Z tego też powodu został usytuowany w zakolu Tygrysu.

Pierwotna nazwa Madinat as-Salam (czyli Miasto Spokoju) utrzymała się aż do podboju Mongołów w 1258, po czym miasto przejęło nazwę po okolicznej wiosce. Miasto zbudowano na planie koła o średnicy ok. 3 km, co zapewniało mu funkcjonalność.

Miasto było otoczone z czterech stron murami nazwanymi odpowiednio: Al-Kufa, Basra, Khuraan i Damaszek. Nazwy miała związek z tym, że poszczególne bramy były zwrócone w wymienionych kierunkach.[1] Odległość pomiędzy poszczególnymi bramami wynosiła około 2400 m. Każda z bram posiadała podwójne drzwi wykonane z żelaza. W związku z tym, że były bardzo ciężkie, ich otwarcie i zamknięcie wymagało wspólnego współdziałania kilku dorosłych mężczyzn. Grubość muru przy bramach wynosiła 44 m u podstawy oraz około 12 m u szczytu. Reszta muru posiadała wysokość 30 m, na którą składały się blanki. Był on dodatkowo otoczony innym potężnym murem o wysokości 50 m oraz bardzo dużej grubości. Wyżej wymieniony - zewnętrzny mur - był wyposażony w wieżyczki oraz zaokrąglone blanki. Dodatkową ochronę zapewniała solidna pochyłość, którą uzyskano stosując zaprawę murarską (cegły z palonym wapnem). Na zewnątrz drugiego muru znajdowała się fosa wypełniona wodą.[1]

W ciągu jednego pokolenia miasto stało się głównym centrum nauczania i handlu. Niektóre źródła podają, że posiadało wtedy ponad milion mieszkańców, jednak bardziej prawdopodobne są mniejsze liczby.

W Bagdadzie założono m.in. bibliotekę Chizanat al-Hikma, która przeistoczyła się w najważniejszą akademię muzułmańskiego świata nazwaną Bajt al-Hikma.

Początkowy rozrost Bagdadu został spowolniony w obliczu kłopotów jakie zaczęły spotykać kalifat, m.in. tymczasowe przenosiny stolicy do Samarry (w latach 808-819 oraz 836-892), utrata najodleglejszych zachodnich i wschodnich prowincji, okresy politycznej dominacji lokalnej perskiej dynastii Bujjidów 945-1055 oraz Turków seldżuckich (1055-1135), a także spory na łonie islamu o schedę po Proroku i o tytuł kalifa (Fatymidzi, Umajjadzi).

Pomimo to miasto pozostało jednym z kulturowych i handlowych ośrodków imperium, aż do 10 lutego 1258, gdy zostało złupione przez Mongołów pod wodzą Hulagu-chana. Mongołowie zmasakrowali wtedy 800 tys. mieszkańców miasta, w tym także kalifa Al-Mutasima, jak się okazało ostatniego z linii Abbasydów, i zniszczyli znaczną część miasta. Napaść na Bagdad zakończyła schyłek kalifatu abbasydzkiego i przyspieszyła upadek cywilizacji arabskiej.

W 1401 roku Bagdad został ponownie splądrowany przez Mongołów pod wodzą Timura (Tamerlana). Stał się stolicą prowincji kontrolowanej przez Dżala'irydów (1400-1411), stowarzyszone plemiona mongolskie: Kara Kojunlu (1412-1469), Ak Kojunlu (1469-1508) i dynastię Safawidów (1508-1534). W 1534 został podbity przez imperium otomańskie.

Pozostał pod panowaniem tureckim do czasu zajęcia Iraku w 1917 roku przez Brytyjczyków i ustanowienia królestwa Iraku w 1921. W 1932 roku Irak formalnie uzyskał niepodległość, a w 1946 pełną. Przez cały ten czas pozostawał jego stolicą.

Populacja miasta wzrosła z 145 tys. w 1900 (szacunkowa liczba) do 580 tys. w 1950. Bagdad bardzo ucierpiał w trakcie i po wojnie w Zatoce Perskiej w 1991 - zniszczenia infrastruktury komunikacyjnej, energetycznej i wodno-kanalizacyjnej.

edytuj Położenie geograficzne

Bagdad znajduje się w centralnej części Iraku, w środkowym biegu rzeki Tygrys, która jest żeglowna od wybrzeża do Bagdadu. Centrum miasta jest położone na wysokości 44 m n.p.m.;

Plan miasta z 2003

edytuj Polityka

W Bagdadzie znajduje się największa na świecie placówka dyplomatyczna Stanów Zjednoczonych, której oficjalne otwarcie miało miejsce 5 stycznia 2009[2]. Położona jest w sercu tzw. "Zielonej strefy". Jej powierzchnia, obejmująca kompleks budynków, odpowiada wielkością powierzchni Watykanu[3].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Wiet, Gastron, Baghdad: Metropolis of the Abbasid Caliphate, University of Oklahoma Press, 1971
  2. Irak: ambasada za ponad pół miliarda (pol.). Wprost24, 2009-01-05. [dostęp 2009-11-11].
  3. New U.S. Embassy in Iraq cloaked in mystery (ang.). msnbc, 2006-04-14. [dostęp 2009-11-11].

edytuj Zobacz też

Wikinews
Zobacz wiadomości w serwisie Wikinews:

HOT NEWS !


Od godziny 20 w niedzielę w Warszawie obowiązuje pogotowie przeciwpowodziowe. Fala kulminacyjna na Wiśle spodziewana jest w stolicy we wtorek. Będzie niższa od tych, które przechodziły w maju i czerwcu, ale wyższa od lipcowej i porównywalna z falą z 1997 r. [read more]


Zamiast 40 - zaledwie 6 tysięcy pasażerów obsłużyło w ten weekend warszawskie lotnisko im. Chopina. Z powodu remontu skrzyżowania dróg startowych większe samoloty kierowane były na lotniska w Łodzi i w podkatowickich Pyrzowicach. Pierwszy Boeing przyleci na Okęcie w poniedziałek rano. [read more]


Kobieta zginęła, mężczyzna walczy o życie, 33 osoby są ranne. To tragiczny bilans wypadku na pokazach lotniczych w Bawarii. Pilot praktycznie wjechał w widzów, bo jego samolot nie zdążył nawet oderwać się od ziemi. Mężczyzna fizycznie nie ucierpiał, ale jest w szoku. [read more]


Sześcioletni Tomek powoli odzyskuje przytomność i można się z nim komunikować - poinformowało Centrum Zdrowia Dziecka. Chłopiec na początku sierpnia zatruł się muchomorem sromotnikowym, a potem przeszedł przeszczep wątroby. [read more]


Poszukiwany od soboty kierowca, podejrzewany o spowodowanie śmiertelnego wypadku w Mikołowie w województwie śląskim, wpadł w ręce policji. Zatrzymano również pasażera auta. Obaj mężczyźni zostali przesłuchani. [read more]


ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi |